Siłownia dla kolarza: co mówią badania i jak układam ją zimą

Martwy ciąg ze sztangą

Ciężka siłownia to jedno z niewielu narzędzi, które poprawia wynik na rowerze bez dokładania godzin w siodle. Badania na kolarzach pokazują wyższą moc w czasówce, lepszą ekonomię jazdy i więcej mocy pod koniec długiej jazdy. Warunek: ciężar musi być naprawdę ciężki, a siła musi zostać z Tobą także w sezonie.

W tym wpisie zbieram badania, na których opieram siłownię u podopiecznych i u siebie, pokazuję, jak robią to trenerzy norweskich mistrzów olimpijskich (praca z 2026 roku), i rozpisuję mój plan od listopada do sezonu.

Co pokazują badania na kolarzach

Najwięcej dobrych danych o sile u kolarzy pochodzi z jednego ośrodka: zespołu Benta Rønnestada z Lillehammer. Protokół jest w większości badań podobny: 4 ćwiczenia na dolne partie ciała, 3 serie po 4–10 powtórzeń maksymalnych (RM), 2 razy w tygodniu, obok normalnego treningu na rowerze.

BadanieKto i jak długoCo się zmieniło
Rønnestad i wsp., 201020 wytrenowanych kolarzy, 12 tygodniWiększy przekrój mięśni uda bez wzrostu masy ciała, wyższa moc przy 2 mmol/l mleczanu i w 40-minutowej próbie
Rønnestad i wsp., 2011te same osoby: 185 min jazdy, potem 5 min na maksaMoc w 5-minutowej próbie 371 → 400 W; w ostatniej godzinie jazdy niższe tętno, zużycie tlenu, mleczan i RPE
Hansen i wsp., 201218 kolarzy, 12 tygodni+7% w próbie po 185 min jazdy; faza obrotu korby z ujemnym momentem krótsza o ok. 14%
Rønnestad i wsp., 201516 młodych kolarzy elity, 25 tygodniWyższe Wmax, moc przy 4 mmol/l i w 40-minutowej próbie; szczyt momentu obrotowego wcześniej w obrocie korby
Vikmoen i wsp., 201619 kolarek, 11 tygodniLepsza 40-minutowa próba, ekonomia jazdy i wykorzystanie VO2max; przesunięcie włókien IIX → IIA
Rønnestad i wsp., 201720 kolarzy elity, 10 tygodniWyższa moc w 30-s teście Wingate; w 40-minutowej próbie +4% wobec −1% (różnica nieistotna statystycznie)

W 2026 roku ukazała się metaanaliza, która zebrała 17 takich badań (262 kolarzy, ciężar co najmniej 80% maksimum). Wynik: ciężka siła poprawia sprawność jazdy, moc beztlenową i wynik w czasówkach i testach do wyczerpania, a VO2max, moc przy VO2max i próg pozostają bez zmian (Llanos-Lagos i wsp., 2026). Autorzy oceniają pewność dowodów jako niską: małe grupy, różne protokoły. Kierunek jest jednak ten sam w niemal każdej pracy.

Dlaczego to działa

Siłownia nie podnosi „silnika”, czyli VO2max. Zmienia sposób, w jaki mięśnie z niego korzystają. Rønnestad i Mujika (2014) wymieniają cztery mechanizmy:

  • późniejsza rekrutacja mniej ekonomicznych włókien typu II: mocniejsze włókna wolnokurczliwe dłużej wystarczają na zadaną moc,

  • lepsza praca nerwowo-mięśniowa: każdy obrót korby kosztuje mniejszy procent siły maksymalnej,

  • zamiana włókien IIX na bardziej odporne na zmęczenie IIA (Vikmoen i wsp., 2016),

  • sztywniejszy układ mięśniowo-ścięgnisty, który lepiej przenosi siłę.

Stąd największe różnice widać pod koniec długiej jazdy. Więcej o tym piszę we wpisie o odporności na zmęczenie i o gross efficiency.

A co z masą ciała?

To najczęstsza obawa. W badaniu Rønnestada i wsp. (2010) przekrój mięśni uda wzrósł, a masa ciała się nie zmieniła. Przy 2 sesjach w tygodniu i dużej objętości jazdy nie ma warunków na „przybranie” kilku kilogramów mięśni. Jeśli waga rośnie zimą, przyczyny szukaj raczej w jedzeniu.

Kości: argument, o którym mało się mówi

Przegląd systematyczny 31 badań pokazał, że dorośli kolarze szosowi często mają niską gęstość mineralną kości, szczególnie w odcinku lędźwiowym kręgosłupa (Olmedillas i wsp., 2012). Rower odciąża szkielet, a kość potrzebuje obciążenia. Norwescy trenerzy w badaniu Haugena (2026) wymieniają zdrowie kości jako jeden z czterech powodów, dla których ich zawodnicy robią siłę.

Jak robią to trenerzy norweskich mistrzów

Haugen i wsp. (2026) przepytali 12 norweskich trenerów, których zawodnicy zdobyli łącznie ok. 400 medali igrzysk, mistrzostw świata i Europy, m.in. w kolarstwie szosowym, biegach narciarskich, biathlonie, wioślarstwie i triathlonie. Najważniejsze ustalenia:

ElementPraktyka trenerów
Po comniej kontuzji, ekonomia ruchu, finisz i przyspieszenie, zdrowie kości
Ile w roku20–200 godzin siły i szybkości, zależnie od dyscypliny
Kiedy najwięcejokres przygotowawczy, najwyższe ciężary
Sesja4–8 ćwiczeń, 2–4 serie, 5–10 powtórzeń
Intensywnośćz zapasem, nawet do 10 powtórzeń w zapasie
Miejsce w planiewspiera trening wytrzymałościowy, jest wobec niego drugorzędny

Najbardziej podoba mi się ostatni wiersz. Siłownia u zawodnika wytrzymałościowego ma pomagać rowerowi. Jeśli przez nią nie da się zrobić jakościowych interwałów, coś jest źle ułożone.

Siła w sezonie: podtrzymać albo stracić

Dwa badania dobrze pokazują, co dzieje się wiosną:

  • Podtrzymanie działa. Kolarze, którzy po 12 tygodniach siłowni 2 razy w tygodniu przeszli na 1 sesję tygodniowo, po 13 tygodniach okresu startowego zachowali przyrost siły i masy mięśni uda i dalej poprawiali Wmax oraz 40-minutową próbę (Rønnestad i wsp., 2010).

  • Rezygnacja kosztuje. Kolarze elity, którzy po 25 tygodniach siłowni całkiem ją odstawili, w ciągu 8 tygodni stracili część zysków: spadła moc w skoku, Wmax i średnia moc w teście Wingate (Rønnestad i wsp., 2016).

Dlatego w sezonie zostawiam podopiecznym 1 krótką sesję co 7–10 dni. 20–30 minut wystarczy.

Mój plan siłowni: listopad–sezon

Tak to wygląda u mnie tej zimy (rozpisane w Intervals.icu, tak samo jak u podopiecznych):

OkresCo robię
Listopad, wejścieprzysiad 3 × 8, martwy ciąg 3 × 6, zapas 2 powtórzenia; nordic hamstring curl 3 × 4
Grudzień–luty, siła maksymalnaprzysiad 4 × 5 i martwy ciąg 4 × 4–5, zapas 1–2 powtórzenia, przerwy 2–3 min; faza w górę możliwie szybko
Na rowerzew długiej jeździe 4 × 10 min na 80–85% FTP przy 55–60 rpm, siedząc
Sezon1 sesja co 7–10 dni, 2–3 ćwiczenia, ciężko i krótko

Kilka zasad, których się trzymam:

  • Rozgrzewka: wymachy nóg w bok i przód-tył 2 × 10 na nogę, potem 2–3 serie rozgrzewkowe rosnąco. Wchodzisz, robisz, wychodzisz.

  • Siłownia w dzień mocny albo na koniec bloku. Dzień po siłowni nie robię interwałów VO2max.

  • Pierwsze 2 tygodnie dają zakwasy, szczególnie po nordic curl. To normalne, dlatego zaczynam od mniejszej liczby powtórzeń.

  • Kolano boli przy torque? Wracasz do 85 rpm.

Nordic hamstring curl dodałem z prostego powodu. Programy z tym ćwiczeniem zmniejszają liczbę urazów mięśni dwugłowych uda mniej więcej o połowę (van Dyk i wsp., 2019, metaanaliza 8459 sportowców, głównie z gier zespołowych). U kolarzy takich badań brakuje, ale dwójki pracują u nas przy każdym obrocie korby, a ćwiczenie zajmuje 5 minut.

Błędy, które widzę najczęściej

  • Lekkie ciężary i po 15–20 powtórzeń. Badania, które pokazały efekt, używały ciężarów 4–10 RM.

  • Seria do upadku. Zmęczenie przenosi się na kolejne 2–3 dni na rowerze.

  • Siłownia dzień przed kluczowymi interwałami.

  • Koniec siłowni w marcu. Po 8 tygodniach bez niej część zysków znika.

Najczęstsze pytania

Ile razy w tygodniu kolarz powinien chodzić na siłownię?

W okresie przygotowawczym 2 razy w tygodniu, tak jak w większości badań Rønnestada. W sezonie 1 sesja co 7–10 dni podtrzymuje siłę i efekty.

Czy kolarz przytyje od siłowni?

W badaniach na kolarzach przekrój mięśni uda rósł bez wzrostu masy ciała. Przy dużej objętości jazdy i 2 sesjach w tygodniu przyrost kilogramów jest mało prawdopodobny.

Czy siłownia podnosi FTP albo VO2max?

VO2max i próg zwykle się nie zmieniają. Poprawia się ekonomia jazdy, moc beztlenowa i wynik w czasówce, a w badaniu z 2011 roku także moc w 5-minutowej próbie po ponad 3 godzinach jazdy (371 → 400 W).

Jakie ćwiczenia wybrać?

Podstawą są ćwiczenia wielostawowe na nogi: przysiad, martwy ciąg, wypychanie nogami, wykroki lub przysiad bułgarski. W badaniach stosowano zwykle 4 ćwiczenia na dolne partie ciała. Ja dokładam nordic hamstring curl i tułów.

Czy kobiety odnoszą te same korzyści?

Tak. W badaniu Vikmoena i wsp. (2016) kolarki po 11 tygodniach ciężkiej siły poprawiły 40-minutową próbę, ekonomię jazdy i wykorzystanie VO2max.

Źródła naukowe

  • Rønnestad B.R., Hansen E.A., Raastad T. (2010). Effect of heavy strength training on thigh muscle cross-sectional area, performance determinants, and performance in well-trained cyclists. Eur J Appl Physiol 108(5):965–975. doi:10.1007/s00421-009-1307-z

  • Rønnestad B.R., Hansen E.A., Raastad T. (2010). In-season strength maintenance training increases well-trained cyclists' performance. Eur J Appl Physiol 110(6):1269–1282. doi:10.1007/s00421-010-1622-4

  • Rønnestad B.R., Hansen E.A., Raastad T. (2011). Strength training improves 5-min all-out performance following 185 min of cycling. Scand J Med Sci Sports 21(2):250–259. doi:10.1111/j.1600-0838.2009.01035.x

  • Hansen E.A. i wsp. (2012). Cyclists' improvement of pedaling efficacy and performance after heavy strength training. Int J Sports Physiol Perform 7(4):313–321. doi:10.1123/ijspp.7.4.313

  • Rønnestad B.R., Mujika I. (2014). Optimizing strength training for running and cycling endurance performance: A review. Scand J Med Sci Sports 24(4):603–612. doi:10.1111/sms.12104

  • Rønnestad B.R. i wsp. (2015). Strength training improves performance and pedaling characteristics in elite cyclists. Scand J Med Sci Sports 25(1):e89–98. doi:10.1111/sms.12257

  • Vikmoen O. i wsp. (2016). Strength training improves cycling performance, fractional utilization of VO2max and cycling economy in female cyclists. Scand J Med Sci Sports 26(4):384–396. doi:10.1111/sms.12468

  • Rønnestad B.R. i wsp. (2016). Impairment of performance variables after in-season strength-training cessation in elite cyclists. Int J Sports Physiol Perform 11(6):727–735. doi:10.1123/ijspp.2015-0372

  • Rønnestad B.R., Hansen J., Nygaard H. (2017). 10 weeks of heavy strength training improves performance-related measurements in elite cyclists. J Sports Sci 35(14):1435–1441. doi:10.1080/02640414.2016.1215499

  • Llanos-Lagos C., Ramirez-Campillo R., Sáez de Villarreal E. (2026). Heavy strength training effects on physiological determinants of endurance cyclist performance: a systematic review with meta-analysis. Eur J Appl Physiol 126(1):193–222. doi:10.1007/s00421-025-05883-2

  • Haugen T. i wsp. (2026). Strength and speed training practices for Olympic endurance sports: insights from world-class coaches. J Strength Cond Res 40(8):1003–1012. doi:10.1519/JSC.0000000000005447

  • Olmedillas H. i wsp. (2012). Cycling and bone health: a systematic review. BMC Med 10:168. doi:10.1186/1741-7015-10-168

  • van Dyk N., Behan F.P., Whiteley R. (2019). Including the Nordic hamstring exercise in injury prevention programmes halves the rate of hamstring injuries: a systematic review and meta-analysis of 8459 athletes. Br J Sports Med 53(21):1362–1370. doi:10.1136/bjsports-2018-100045

Siłownia to jeden z elementów zimy. Jak ułożyć resztę, opisuję we wpisach o treningu na trenażerze zimą i treningu krzyżowym. Jeśli chcesz, żebym rozpisał Ci siłownię razem z planem na rowerze, zobacz opiekę trenerską.

Jakub Obitko
Jakub Obitko

Trener kolarstwa, certyfikowany CORE Coach i zawodnik startujący w wyścigach UCI. Łączę praktykę wyścigową z fizjologią wysiłku. Więcej o mnie

Chcesz trenować z planem dopasowanym do Ciebie?

W indywidualnej opiece trenerskiej przekładam taką wiedzę na Twój konkretny plan – aktualizowany co 7 dni.

Czytaj dalej

Podobne artykuły

Wszystkie artykuły
Darmowa konsultacja